Muayeneden önce hangi elektrik parçaları kontrol edilmeli?
Araç muayenesine girmeden önce kısa ve uzun farların ve far ayarının, sinyallerin, fren ve park lambalarının, plaka lambasının, kornanın, silecek ile cam suyu motorunun ve gösterge panelindeki ikaz lambalarının durumunu kontrol edin. Muayenede kalınan maddelerin önemli bir kısmı bu basit elektrik kalemleridir ve çoğu, muayene gününden önce kısa bir kontrolle giderilebilir.
Bu yazı Çanakkale'de muayene randevusu alan araç sahipleri için, evde ya da otoparkta yapabileceğiniz kontrolleri servise bırakmanız gereken işlerden ayırmak amacıyla hazırlandı. Muayene kuralları zaman zaman güncellenir; kesin kusur listesi ve randevu için TÜVTÜRK'ün resmi kanallarını esas alın.
Muayene sonucu nasıl sınıflanır?
Muayene raporunda araç kusursuz, hafif kusurlu, ağır kusurlu ya da emniyetsiz olarak sınıflanır. Hafif kusurlu araç muayeneden geçer, ancak kusurun giderilmesi beklenir. Ağır kusurlu araç geçemez; kusur giderilip bir ay içinde yeniden muayeneye gelinmesi gerekir. Emniyetsiz bulunan araç ise trafiğe çıkmamalıdır.
Elektrik kalemlerinin can sıkıcı yanı şudur: yanmayan bir sinyal ampulü ya da çalışmayan bir park lambası birkaç dakikalık iştir, ama muayenede tespit edilirse sizi yeniden randevu almaya ve istasyona ikinci kez gitmeye zorlayabilir. Bu yüzden elektrik kontrolünü randevudan birkaç gün önce yapmak, ortaya çıkan arızayı gidermeye zaman bırakır.
Farlar ve far ayarı
Kısa ve uzun farların iki tarafta da yandığını, far camlarının kırık ya da aşırı matlaşmış olmadığını kontrol edin. Yıllar içinde sararan ve matlaşan far camları ışığı dağıtır; hem gece görüşünüzü düşürür hem de muayenede sorun çıkarabilir. Far gövdesinin içinde su damlacıkları ya da buğu görüyorsanız conta veya havalandırma kapağı sorunu vardır ve bu, ampulün de erken yanmasına yol açar.
Far ayarı gözle yapılmaz. Kaza sonrası, far değişimi ya da süspansiyon işleminden sonra ışık hüzmesi kayabilir ve karşıdan gelen sürücüyü kamaştırır. Ayar servis cihazıyla yapılır. Sonradan takılan xenon ya da LED dönüşümlerine de dikkat edin: far gövdesi halojen ampul için tasarlanmışsa, içine takılan uygun olmayan bir ampul ışığı dağıtır ve muayenede kusur sayılabilir. En güvenli yol, farın tipine uygun ampul kullanmaktır.
Sinyaller, fren, park ve plaka lambaları
Bu kontrolü iki kişiyle yapmak en kolayıdır: biri araçta, biri dışarıda. Sağ ve sol sinyali, dörtlüleri, fren lambalarını (varsa üçüncü stop lambası dahil), park lambalarını, geri vites lambasını ve plaka lambasını tek tek deneyin. Tek başınıza yapıyorsanız aracı akşam bir duvara ya da garaj kapısına yakın park edip ışığın yansımasına bakabilirsiniz.
Sinyal normalden hızlı yanıp sönüyorsa genellikle o taraftaki ampullerden biri yanmıştır. Bir lamba bazen yanıp bazen yanmıyorsa sorun çoğu zaman ampulde değil, soket, kablo ya da topraklama bağlantısındadır; bu durumda ampulü değiştirmek sorunu çözmez. Fren lambası frene basmadan yanıyorsa fren müşiri (anahtarı) arızalı olabilir ve bu durum aküyü de boşaltır.
Arka sis lambası olan araçlarda onu da deneyin; düğmesi az kullanıldığı için bozulduğu çoğu zaman fark edilmez. Plaka lambası da en sık unutulan lambadır, çünkü sürücü onu araçtan hiç görmez. Kırık ya da çatlak stop lambası camı, içindeki ampul yansa bile ışığın rengini ve görünürlüğünü bozar; böyle bir camı muayeneden önce değiştirmek gerekir.
Korna, silecek ve cam suyu
Kornanın çalıştığını, ön silecek motorunun her hız kademesinde düzgün süpürdüğünü ve cam suyu fıskiyelerinin cama su püskürttüğünü kontrol edin. Yıpranmış silecek lastiği camda iz bırakır ve değiştirmesi kolaydır. Cam suyu motorunun sesi geliyor ama su gelmiyorsa hortum ya da fıskiye tıkanmış olabilir; ses de gelmiyorsa sigortaya ve motora bakmak gerekir.
Gösterge panelindeki ikaz lambaları
Kontağı açtığınızda panelde birçok lamba kısa bir süre yanar ve motor çalışınca söner; bu normaldir. Motor çalıştıktan sonra yanık kalan lambalar ise bir arızayı gösterir. ABS lambası fren sistemindeki elektronik bir sorunu işaret eder ve muayenede ağır kusur olarak değerlendirilebilir. Hava yastığı (airbag), motor arıza ve akü şarj lambası da muayeneden önce sebebi öğrenilmesi gereken uyarılardır.
Bu lambaların sebebi çoğu zaman arıza tespit cihazıyla kod okunarak bulunur. Arıza kodunu yalnızca silip muayeneye gitmek sorunu çözmez: arıza devam ediyorsa lamba kısa sürede yeniden yanar ve asıl sorun yerinde durur. Tekerlek hız sensörü, sensör kablosu ya da gevşek bir soket gibi ucuz bir parça, çoğu zaman ABS lambasının tek sebebidir.
Akü ve kablo tesisatı
Akünün yerine sağlam sabitlendiğini, kutup başlarının sıkı ve oksitsiz olduğunu kontrol edin. Muayenede motor bölmesi ve araç içi de incelenir. Sonradan eklenmiş açıkta kablolar, bantla birleştirilmiş bağlantılar ve sigortasız çekilmiş hatlar kusur sayılabilir. Araca sonradan alarm, kamera, ek aydınlatma ya da müzik sistemi takıldıysa bu tesisatın düzgün, sabitlenmiş ve korumalı geçtiğinden emin olun.
Akü zayıfsa, istasyonda sıra beklerken motoru kapatıp açmak bile sorun çıkarabilir. Sabahları çalıştırmada zorlanan bir aküyü randevudan önce test ettirmek, muayene günü yolda kalma riskini ortadan kaldırır.
Kendiniz neyi yapabilirsiniz, neyi servise bırakmalısınız?
Kendiniz yapabilecekleriniz: lambaların tek tek denenmesi, ulaşılabilir ampullerin değişimi (birçok araçta stop ve sinyal ampulü kolayca değişir), silecek lastiği değişimi, cam suyu takviyesi ve kutup başlarının temizlenmesi. Servise bırakmanız gerekenler: far ayarı, ikaz lambası teşhisi, sık sık yanan ampuller, kesik kesik çalışan lambalar, kablo tesisatı onarımı ve far gövdesinin su alması.
Bazı modellerde far ampulüne ulaşmak için tampon ya da çamurluk içi panelin sökülmesi gerekir; zorlamak plastik tırnakları kırabilir. Ampul değişiminden sonra o lambanın gerçekten yandığını ve far ayarının bozulmadığını mutlaka yeniden kontrol edin.
Muayene haftası için kısa kontrol listesi
Randevudan birkaç gün önce şu sırayla ilerleyin: kısa ve uzun farlar, sis farları, sinyaller ve dörtlüler, fren ve üçüncü stop lambası, park, geri vites ve plaka lambaları; korna, silecekler ve cam suyu; motor çalışırken panelde yanık kalan ikaz lambası olup olmadığı; akünün sabitlenmesi ve kutup başları; sonradan eklenmiş açıkta kablo olup olmadığı. Bu listede çözemediğiniz bir madde kaldıysa, onu muayene gününe bırakmadan servise gösterin. Muayeneye giderken ruhsatınızı ve geçerli trafik sigortanızı da yanınıza almayı unutmayın.
Çanakkale'de muayene öncesi elektrik kontrolü
Muayene tarihiniz yaklaşıyorsa aydınlatma, ikaz lambası ve akü kontrolünü Asil Car Service oto elektrik servisinde muayeneden önce yaptırabilirsiniz. Bulunan elektrik arızasını giderip aracınızı muayeneye hazırlıyoruz. Ağır kusur nedeniyle muayeneden döndüyseniz, muayene raporunu yanınıza almanız arızanın hızlı bulunmasını sağlar.